top of page

Robotik Prostat Ameliyatı Kimlere Uygundur? Yaş, Risk ve Tümör Evresi

Yazarın fotoğrafı: Prof. Dr. Mutlu Ateş
Prof. Dr. Mutlu Ateş
16 Tem
6 dakikada okunur

Güncelleme tarihi: 24 Eyl

Robotik Prostat Ameliyatı Kimlere Uygundur? Hasta Seçiminde Yaş ve Tümör Evresi

Robotik prostat ameliyatı, kanseri prostata sınırlı ya da seçilmiş lokal ileri evrede olan ve beklenen yaşam süresi 10 yılı aşan erkeklerde uygundur. Her prostat kanseri ameliyat gerektirmez; düşük riskli tümörlerde aktif izlem, bazı hastalarda radyoterapi eşdeğer seçenektir. Kararı takvim yaşı değil, risk grubu ve genel sağlık belirler.

Robotik Prostat Ameliyatı Kimlere Uygundur?


Robotik prostat ameliyatı, prostata sınırlı orta ve yüksek riskli kanseri olan, genel sağlığı ameliyata elverişli ve beklenen yaşam süresi 10 yılın üzerinde olan hastalara uygundur. Avrupa Üroloji Derneği (EAU) 2024 kılavuzu radikal prostatektomiyi bu grupta küratif, yani tedavi edici seçenekler arasında sayar.


Uygunluğu değerlendirirken üç soruya yanıt ararım: kanser prostat içinde mi, hastanın önünde ameliyatın yararını görecek kadar yaşam süresi var mı ve genel sağlığı bu ameliyatı kaldırır mı? Üçünün yanıtı da olumluysa robotik radikal prostatektomiyi seçenek olarak konuşurum.


Amerikan Üroloji Derneği ve ASTRO'nun 2022 kılavuzu da kararın tek bir değere değil, risk grubuna, yaşam beklentisine ve hastanın tercihlerine göre ortak verilmesini önerir. Hastaya her seçeneğin yararını ve yan etkisini anlatmadan karar vermem.


Risk grubunun belirlenmesinde en önemli bileşenlerden birini Gleason skoru yazımda anlattım.


Prostat Kanserinde Risk Grubu Ameliyat Kararını Nasıl Etkiler?


Risk grubu, ameliyat kararını en çok etkileyen ölçüttür; düşük riskte izlem, orta ve yüksek riskte aktif tedavi öne çıkar. EAU 2024 kılavuzu riski PSA değeri, ISUP derece grubu ve tümörün klinik evresiyle birlikte belirler; tek bir değer tek başına karar vermez.


Bu sınıflamada PSA 10 ng/mL altında, ISUP grubu 1 ve evresi sınırlı tümör düşük risk; PSA 10 ile 20 arasında ya da ISUP grubu 2 veya 3 olan tümör orta risk; PSA 20 üzerinde, ISUP grubu 4 veya 5 olan ya da bezin dışına taşma şüphesi taşıyan tümör yüksek risk sayılır.


EAU kılavuzu aktif izlemi düşük riskli hastalar ve seçilmiş, olumlu orta riskli ISUP grubu 2 hastalar için uygun yaklaşım olarak tanımlar. Klotz ve arkadaşlarının 993 hastalık Toronto kohortunda (tek kollu, randomize değil) 15 yıllık kansere özgü sağkalım yüzde 94,3 bulundu ve hastaların yüzde 55'i 15 yıl sonunda hâlâ tedavisiz izlemdeydi.


Biyopside düşük derece çıkan hastalarda izlem kararını prostat MR ve gerekirse doğrulayıcı biyopsiyle veririm.


Robotik Prostat Ameliyatında Yaş Sınırı Var mı?


Robotik prostat ameliyatında kesin bir yaş sınırı yoktur; belirleyici olan beklenen yaşam süresi ve genel sağlık durumudur. EAU 2024 kılavuzu radikal prostatektomiyi beklenen yaşam süresi 10 yılı aşan hastalarda önerir ve 70 yaş üstündeki erkeklerde sağlık durumunun G8 gibi bir tarama aracıyla değerlendirilmesini ister.


Ameliyatın yararı zamanla ortaya çıkar. SPCG-4 çalışmasında 695 hasta ameliyat ya da bekle-gör yaklaşımına randomize edildi; 29 yıllık izlemde ameliyat edilenlerde prostat kanserinden ölüm riski yüzde 45 düşüktü ve ortalama 2,9 yıl yaşam kazanıldı. Bu çalışmadaki hastaların çoğu PSA taraması yaygınlaşmadan önce, ele gelen tümörle tanı almıştı; bugün PSA ile erken bulunan tümörlerde fark daha küçüktür.


Bunun pratikteki anlamı şudur: eşlik eden ciddi hastalığı olmayan, aktif 74 yaşındaki bir erkek, kontrolsüz kalp ya da akciğer hastalığı olan daha genç bir hastadan daha uygun aday olabilir. Bu yüzden yaşı tek başına engel saymam.


Tümör Evresi Hasta Seçimini Nasıl Değiştirir?


Tümör evresi, kanserin prostat içinde mi kaldığını yoksa kapsülü aşıp çevreye mi taştığını gösterir; prostata sınırlı (T1 ve T2) tümörler ameliyat için en uygun gruptur. EAU 2024 kılavuzu seçilmiş lokal ileri (T3) hastalıkta da radikal prostatektomiyi çok yönlü tedavinin bir parçası olarak kabul eder.


T3 evrede tümör kapsül dışına ya da meni keseciklerine uzanmıştır. Bu hastalarda ameliyat genişletilmiş lenf bezi çıkarılmasıyla birlikte planlanabilir; ameliyat sonrası patolojiye göre radyoterapi ya da hormon tedavisi eklenebilir. Kararı üroloji, radyasyon onkolojisi ve tıbbi onkolojinin ortak değerlendirmesiyle veririm.


Uzak organlara, özellikle kemiklere yayılmış hastalıkta temel tedavi hormon tedavisidir ve yeni nesil ilaçlar bu tedaviye eklenir; EAU 2024 kılavuzunun ikinci bölümü bu hastaların tedavisini ayrıca tanımlar. Bu grupta radikal prostatektomi standart ilk tedavi değildir.


Evrelerin nasıl belirlendiğini prostat kanseri evreleri yazımda ayrıntılı anlattım.


Hangi Hastalarda Ameliyat Yerine Başka Tedavi Seçilir?


Düşük riskli tümörü olanlarda, beklenen yaşam süresi kısa olanlarda ve anesteziyi kaldıramayacak düzeyde kalp ya da akciğer hastalığı bulunanlarda ameliyat yerine izlem ya da radyoterapi seçilir. ProtecT randomize çalışması bu seçeneklerin 15 yıllık sonuçlarını doğrudan karşılaştırmış ve karar için önemli bir dayanak sunmuştur.


ProtecT çalışmasında 1.643 hasta izlem, cerrahi ve radyoterapiye randomize edildi. 15 yılda prostat kanserinden ölüm yüzde 3,1, yüzde 2,2 ve yüzde 2,9 ile farksızdı; metastaz ise izlemde yüzde 9,4, cerrahide yüzde 4,7 ve radyoterapide yüzde 5,0 idi. İzlem grubundaki hastaların yüzde 24,4'ü 15 yıl boyunca hiç tedavi almadı.


Bu sonuç, ameliyatın herkes için doğru seçim olmadığını açıkça gösterir. Düşük riskli tümörde izlemi önerdiğim hastaların takip ayrıntılarını Gleason 6 tedavisi yazımda topladım.


Robotik ve Açık Ameliyat Sonuçları Farklı mı?


Robotik ve açık radikal prostatektominin idrar tutma ve cinsel işlev sonuçları randomize çalışmalarda benzer bulunmuştur; robotik yöntemin farkı daha kısa yatış ve daha az kan naklidir. Cochrane derlemesinde (Ilic ve ark.) robotik yöntem yatışı ortalama 1,72 gün kısaltmış, kan nakli riskini azaltmıştır (risk oranı 0,24).


Brisbane randomize çalışmasında 326 hasta robotik ya da açık ameliyata ayrıldı; 12. haftada ve 24. ayda idrar ve cinsel işlev skorları iki grupta benzerdi. Yazarlar robotik yöntemin yararının büyük ölçüde daha az invaziv olmasından kaynaklandığını belirtti. Bu nedenle yöntemi değil, hastayı ve tümörü merkeze koyarım.


Ameliyat öncesinde hastalarıma idrar tutma ve cinsel işlevle ilgili gerçekçi beklentiyi anlatırım. Ameliyat sonrası takibin nasıl yapıldığını ameliyat sonrası PSA yazımda, idrar tutma sürecini idrar kaçırma yazımda anlattım.


Uygun bulunan hastada ameliyat gününden iyileşmeye kadar geçen süreci ameliyat süreci ve iyileşme yazımda anlattım.

Sıkça Sorulan Sorular


Prostat kanseri ameliyatında yaş sınırı var mı?

Kesin bir yaş sınırı yoktur. EAU 2024 kılavuzu radikal prostatektomiyi beklenen yaşam süresi 10 yılı aşan hastalarda önerir ve 70 yaş üstünde sağlık durumunun G8 gibi bir araçla taranmasını ister. Aktif ve sağlıklı ileri yaştaki bir hasta, ağır hastalığı olan daha genç bir hastadan daha uygun olabilir.


Düşük riskli prostat kanserinde ameliyat şart mı?

Hayır. EAU 2024 kılavuzu düşük riskli hastalarda aktif izlemi uygun yaklaşım olarak önerir. Klotz ve arkadaşlarının 993 hastalık kohortunda (randomize değil) 15 yıllık kansere özgü sağkalım yüzde 94,3 idi. İzlem düzenli PSA, MR ve gerektiğinde tekrar biyopsiyle yürütülür; tümör ilerlerse tedaviye geçilir.


Prostat kanserinde ameliyat mı radyoterapi mi daha iyi sonuç verir?

ProtecT çalışmasında 15 yılda prostat kanserinden ölüm cerrahide yüzde 2,2, radyoterapide yüzde 2,9 ile benzerdi; metastaz oranları da yakındı (yüzde 4,7 ve yüzde 5,0). Seçimi yan etki profili, yaş, eşlik eden hastalıklar ve hastanın tercihi belirler; AUA/ASTRO kılavuzu ortak karar vermeyi önerir.


Kemiğe yayılmış prostat kanserinde ameliyat yapılır mı?

Uzak organlara yayılmış hastalıkta radikal prostatektomi standart ilk tedavi değildir. EAU 2024 kılavuzunun ikinci bölümü bu hastalarda temel tedavi olarak hormon tedavisini ve buna eklenen yeni nesil ilaçları tanımlar. Lenf bezine sınırlı hastalıkta ise yerel tedavi seçilmiş hastalarda çok yönlü tedavinin parçası olabilir.


Robotik ameliyat açık ameliyattan daha mı başarılı?

Kanser kontrolü ve işlevsel sonuçlar bakımından belirgin bir üstünlük gösterilmedi. Cochrane derlemesinde ve 326 hastalık Brisbane randomize çalışmasında idrar tutma ve cinsel işlev iki yöntemde benzerdi. Robotik yöntemle yatış ortalama 1,72 gün kısa ve kan nakli ihtiyacı daha azdı.


Kalp hastası robotik prostat ameliyatı olabilir mi?

Kontrol altındaki kalp hastalığı genellikle engel değildir, ancak ameliyat sırasında hasta baş aşağı eğimli yatırılır ve karına gaz verilir. EAU 2024 kılavuzu tedavi kararından önce genel sağlık durumunun değerlendirilmesini önerir; bu yüzden kardiyoloji ve anestezi değerlendirmesi yaptırır, gerekirse radyoterapiyi konuşurum.

Kaynaklar

  1. Cornford P, van den Bergh RCN, Briers E, ve ark. EAU-EANM-ESTRO-ESUR-ISUP-SIOG Guidelines on Prostate Cancer-2024 Update. Part I: Screening, Diagnosis, and Local Treatment with Curative Intent. Eur Urol. 2024;86(2):148-163.

  2. Tilki D, van den Bergh RCN, Briers E, ve ark. EAU-EANM-ESTRO-ESUR-ISUP-SIOG Guidelines on Prostate Cancer. Part II-2024 Update: Treatment of Relapsing and Metastatic Prostate Cancer. Eur Urol. 2024;86(2):164-182.

  3. Eastham JA, Auffenberg GB, Barocas DA, ve ark. Clinically Localized Prostate Cancer: AUA/ASTRO Guideline, Part I. J Urol. 2022;208(1):10-18.

  4. Hamdy FC, Donovan JL, Lane JA, ve ark. Fifteen-Year Outcomes after Monitoring, Surgery, or Radiotherapy for Prostate Cancer. N Engl J Med. 2023;388(17):1547-1558.

  5. Bill-Axelson A, Holmberg L, Garmo H, ve ark. Radical Prostatectomy or Watchful Waiting in Prostate Cancer: 29-Year Follow-up. N Engl J Med. 2018;379(24):2319-2329.

  6. Klotz L, Vesprini D, Sethukavalan P, ve ark. Long-term follow-up of a large active surveillance cohort of patients with prostate cancer. J Clin Oncol. 2015;33(3):272-277.

  7. Ilic D, Evans SM, Allan CA, ve ark. Laparoscopic and robotic-assisted versus open radical prostatectomy for the treatment of localised prostate cancer. Cochrane Database Syst Rev. 2017;9(9):CD009625.

  8. Yaxley JW, Coughlin GD, Chambers SK, ve ark. Robot-assisted laparoscopic prostatectomy versus open radical retropubic prostatectomy: early outcomes from a randomised controlled phase 3 study. Lancet. 2016;388(10049):1057-1066.

  9. Coughlin GD, Yaxley JW, Chambers SK, ve ark. Robot-assisted laparoscopic prostatectomy versus open radical retropubic prostatectomy: 24-month outcomes from a randomised controlled study. Lancet Oncol. 2018;19(8):1051-1060.

Bu yazı Prof. Dr. Mutlu Ateş tarafından tıbbi bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; bireysel tanı ve tedavi tavsiyesi yerine geçmez. Belirtiniz veya şüpheniz varsa tedavi seçenekleri için mutlaka bir uzman hekime başvurunuz.


İletişim

Prof. Dr. Mutlu Ateş, üroloji uzmanıdır. Robotik radikal prostatektomi, robotik böbrek ve mesane cerrahisi ile laparoskopik üroloji alanlarında çalışmakta, hasta kabulüne Antalya Amerikan Hastanesi'nde devam etmektedir.


Akademik geçmişi ve yayınları ORCID kaydı, Google Scholar profili ve PubMed yayın listesi üzerinden doğrulanabilir. Eğitim ve mesleki geçmişin ayrıntıları için hakkımda sayfasına bakabilirsiniz.


İletişim ve randevu

Adres: Antalya Amerikan Hastanesi, Çaybaşı Mah. 1352. Sk. No:8, 07100 Muratpaşa/Antalya

Çalışma saatleri: Pazartesi-Cumartesi 09:00-17:00, pazar kapalı

Telefon ve WhatsApp: 0547 211 07 07

Instagram: drmutluates


Son güncelleme: 28 Ekim 2026


Sitemizde paylaşılan tüm içerikler T.C. Sağlık Bakanlığı 2025/33075 sayılı yönetmeliğine uygun olarak toplumu bilgilendirme amacıyla yayınlanmaktadır.

Kullanılan görseller yapay zekâ araçlarıyla oluşturulmuş temsili görsellerdir. Hasta mahremiyeti korunmuştur.

Yorumlar


bottom of page