Gleason Skoru Nedir? Prostat Kanseri Risk Sınıflaması ve Tedavi Seçimi
Güncelleme tarihi: 23 Ağu
Gleason skoru, prostat kanserinin biyopside ne kadar agresif göründüğünü gösteren bir derecelendirme sistemidir. Patolog, kanser hücrelerinin normal dokudan ne kadar uzaklaştığına bakarak iki ayrı derece verir ve bunları toplar; sonuç genellikle 6 ile 10 arasında bir skordur. Skor ne kadar yüksekse kanser o kadar agresiftir. Gleason 6 düşük riskli ve yavaş seyirli, Gleason 7 orta riskli, Gleason 8 ila 10 ise yüksek riskli kanseri işaret eder. Bu skor, PSA değeri ve kanserin evresiyle birlikte hastanın risk grubunu belirler; tedavinin aktif izlem mi, robotik cerrahi mi yoksa radyoterapi mi olacağı büyük ölçüde buna göre kararlaştırılır.
Biyopsi sonucunu hastalarımla birlikte değerlendirirken en çok açıklama gerektiren konu Gleason skorudur; çünkü bu sayı, hastalığın seyrini ve tedavi yolunu doğrudan etkiler. Bu yazıda Gleason skorunun ne anlama geldiğini, risk gruplarının nasıl belirlendiğini ve skorun tedavi seçimini nasıl yönlendirdiğini anlatacağım. Robotik üroloji pratiğimin tüm bileşenlerini ürolojide robotik cerrahi ana sayfamda bulabilirsiniz: https://davinciuroloji.antalyarobotikcerrahi.com/
Gleason Skoru Nedir ve Nasıl Hesaplanır?
Gleason skoru, prostat biyopsisinde alınan dokunun mikroskop altında incelenmesiyle belirlenir. Patolog, kanser hücrelerinin normal prostat dokusuna ne kadar benzediğine ya da ondan ne kadar uzaklaştığına bakar. Hücreler normale ne kadar benziyorsa derece o kadar düşük, ne kadar bozuksa o kadar yüksektir.
Bu sistemde her dereceye 3 ile 5 arasında bir puan verilir. Patolog en sık görülen iki hücre paternini ayrı ayrı puanlar ve bunları toplar. Örneğin en sık görülen patern 3, ikinci patern 4 ise Gleason skoru 3+4=7 olarak yazılır. Bu nedenle aynı toplam skora sahip iki hasta arasında bile fark olabilir; 3+4=7 ile 4+3=7 farklı seyir gösterir, çünkü baskın paternin derecesi önemlidir. Gleason derecelendirme sisteminin temelleri Avrupa Üroloji Derneği kılavuzlarında ayrıntılı tanımlanmıştır: https://uroweb.org/guidelines/prostate-cancer
Gleason Skoru Kaç Olmalı? Skorların Anlamı
Hastalarıma Gleason skorunu sayıların ötesinde, hastalığın karakteri olarak anlatıyorum. Skorların genel anlamı şöyledir.
Gleason 6 (3+3), en düşük dereceli ve en yavaş seyirli gruptur. Bu kanserler çoğu zaman yıllarca sorun çıkarmadan kalabilir ve bazı hastalarda hemen tedavi yerine yakın takip tercih edilebilir.
Gleason 7 orta risk grubudur ve kendi içinde ikiye ayrılır. 3+4=7 daha iyi seyirli, 4+3=7 ise biraz daha agresiftir; çünkü ikincisinde yüksek dereceli patern baskındır.
Gleason 8, 9 ve 10 yüksek riskli, agresif kanserlerdir. Bu gruplarda daha hızlı ilerleme ve yayılma eğilimi vardır; bu nedenle genellikle daha aktif ve kapsamlı tedavi gerekir.
Gleason Skorundan Derece Gruplarına (ISUP)
Gleason sisteminin zaman içinde yarattığı kafa karışıklığını gidermek için uluslararası patoloji kuruluşları yeni bir sınıflama geliştirdi: ISUP derece grupları. Bu sistem Gleason skorunu 1'den 5'e kadar beş gruba ayırır ve hastalar için daha anlaşılırdır.
Derece grubu 1, Gleason 6'ya karşılık gelir ve en düşük risktir. Derece grubu 2, Gleason 3+4=7'dir. Derece grubu 3, Gleason 4+3=7'dir. Derece grubu 4, Gleason 8'dir. Derece grubu 5 ise Gleason 9 ve 10'u kapsar ve en yüksek risktir. Hastalarıma patoloji raporlarında bu derece gruplarını da göstererek durumlarını daha net anlamalarını sağlıyorum.
Prostat Kanseri Risk Grupları Nasıl Belirlenir?
Burada çok önemli bir noktayı vurgulamak isterim: tedavi kararı yalnızca Gleason skoruna göre verilmez. Risk grubu; Gleason skoru, PSA değeri ve kanserin evresi birlikte değerlendirilerek belirlenir.
Bu üç bilgi birleştirilerek hasta düşük, orta ya da yüksek risk grubuna yerleştirilir. Düşük risk grubu genellikle Gleason 6, düşük PSA ve sınırlı hastalıktan oluşur. Orta risk grubu Gleason 7 ve orta düzey PSA içerir. Yüksek risk grubu ise Gleason 8 ila 10, yüksek PSA ya da ileri evre hastalığı kapsar. Amerikan Üroloji Derneği de risk grubunu bu üç parametrenin birleşimiyle tanımlar: https://www.auajournals.org/doi/10.1097/JU.0000000000002757
PSA değerinin bu denklemdeki rolünü PSA yüksekliği yazımda ayrıntılı anlattım; tanı sürecinin bütününü lokal prostat kanseri sayfamda bulabilirsiniz: https://prostatkanseri.antalyarobotikcerrahi.com/
Gleason Skoru ve Risk Grubu Tedaviyi Nasıl Belirler?
Risk grubu belirlendikten sonra tedavi seçenekleri netleşir. Hastalarıma her risk grubunun farklı bir yaklaşım gerektirdiğini anlatıyorum.
Düşük Risk (Gleason 6)
Düşük riskli hastalarda her zaman hemen ameliyat gerekmez. Bu gruptaki seçilmiş hastalarda aktif izlem uygulanabilir; yani kanser düzenli PSA, MR ve biyopsilerle yakından takip edilir, ilerleme belirtisi olursa tedaviye geçilir. Bu yaklaşım, yavaş seyirli kanserlerde gereksiz tedavi yan etkilerinden korur. Her prostat kanserinin hemen tedavi gerektirmediğini bilmek hastalarım için önemli bir rahatlamadır.
Orta Risk (Gleason 7)
Orta riskli hastalarda genellikle aktif tedavi önerilir. Bu grupta robotik radikal prostatektomi ya da radyoterapi öne çıkar. Tercih; hastanın yaşı, genel sağlığı, cinsel ve idrar fonksiyon beklentileri ve tercihlerine göre belirlenir. Robotik cerrahinin sinir koruma avantajı bu grupta özellikle değerlidir.
Yüksek Risk (Gleason 8 ila 10)
Yüksek riskli hastalarda daha kapsamlı ve çok yönlü tedavi gerekir. Bu grupta robotik radikal prostatektomi genişletilmiş lenf bezi diseksiyonuyla birlikte yapılabilir ya da radyoterapi hormon tedavisiyle birleştirilebilir. Tedavi planı mutlaka multidisipliner bir konseyde, üroloji, onkoloji ve radyasyon onkolojisi birlikte değerlendirilerek oluşturulur.
Gleason Skoru Yüksek Çıkarsa Ne Yapmalı?
Hastalarımın en çok kaygılandığı durum, Gleason skorunun yüksek çıkmasıdır. Burada şunu net söylüyorum: yüksek Gleason skoru ciddi bir durumdur ama umutsuzluk nedeni değildir. Yüksek riskli prostat kanserlerinde bile, doğru ve zamanında tedaviyle çok iyi sonuçlar alınabilir.
Önemli olan, skoru tek başına değil; PSA, evre, hastanın genel durumu ve görüntüleme sonuçlarıyla birlikte bütüncül değerlendirmektir. Aynı Gleason skoruna sahip iki hasta için bile en doğru tedavi farklı olabilir. Bu yüzden her hastanın kararı bireysel olarak, deneyimli bir ürolog ve multidisipliner ekip tarafından verilmelidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Gleason skoru nedir?
Gleason skoru, prostat kanserinin biyopside ne kadar agresif göründüğünü gösteren bir derecelendirme sistemidir. Patolog iki ayrı derece verip toplar; sonuç genellikle 6 ile 10 arasındadır. Skor ne kadar yüksekse kanser o kadar agresiftir.
Gleason skoru kaç olursa tehlikeli?
Gleason 6 düşük riskli, Gleason 7 orta riskli, Gleason 8 ila 10 ise yüksek riskli kabul edilir. Ancak tehlikenin gerçek ölçüsü, skorun PSA ve evre ile birlikte değerlendirilmesiyle belirlenir.
Gleason 7 ne anlama gelir?
Gleason 7 orta risk grubunu gösterir. 3+4=7 daha iyi seyirli, 4+3=7 ise biraz daha agresiftir, çünkü yüksek dereceli patern baskındır. Bu ayrım tedavi planını etkiler.
Gleason 6 kanserde ameliyat şart mı?
Hayır. Gleason 6 en düşük dereceli gruptur ve seçilmiş hastalarda hemen ameliyat yerine aktif izlem uygulanabilir. Kanser düzenli takiple izlenir, ilerleme olursa tedaviye geçilir.
Gleason skoru ile ISUP derece grubu aynı mı?
İkisi ilişkilidir. ISUP derece grupları, Gleason skorunu 1'den 5'e kadar daha anlaşılır beş gruba ayıran güncel sistemdir. Derece grubu 1 Gleason 6'ya, derece grubu 5 Gleason 9 ve 10'a karşılık gelir.
Yüksek Gleason skoru tedavi edilebilir mi?
Evet. Yüksek Gleason skoru ciddi bir durumdur ama doğru ve zamanında tedaviyle çok iyi sonuçlar alınabilir. Tedavi genellikle robotik cerrahi ya da radyoterapi ile hormon tedavisinin birleşimini içerir.
Tedavi kararı sadece Gleason skoruna göre mi verilir?
Hayır. Tedavi kararı; Gleason skoru, PSA değeri, kanserin evresi ve hastanın genel durumu birlikte değerlendirilerek verilir. Karar multidisipliner bir ekiple bireysel olarak alınır.
Bu yazı Prof. Dr. Mutlu Ateş tarafından tıbbi bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; bireysel tanı ve tedavi tavsiyesi yerine geçmez. Belirtiniz veya şüpheniz varsa tedavi seçenekleri için mutlaka bir uzman hekime başvurunuz.
Randevu / İletişim
Prostat kanseri tanısı, Gleason skoru değerlendirmesi veya tedavi seçenekleri için Prof. Dr. Mutlu Ateş ile randevu oluşturmak isterseniz:
WhatsApp ve telefon: 05472110707
Adres: Anatolia Hospital Lara, Güzeloba Mah. 2246. Sk. No:5, 07230 Muratpaşa / Antalya
Instagram: drmutluates
Önemli Kaynaklar:
Cornford P, Tilki D, van den Bergh RCN, et al. EAU Guidelines on Prostate Cancer. European Association of Urology, 2025 update. uroweb.org/guidelines/prostate-cancer
Epstein JI, Egevad L, Amin MB, et al. The 2014 ISUP Consensus Conference on Gleason Grading of Prostatic Carcinoma. Am J Surg Pathol 2016.
Eastham JA, Auffenberg GB, Barocas DA, et al. Clinically Localized Prostate Cancer: AUA/ASTRO Guideline. J Urol 2022. auajournals.org
National Comprehensive Cancer Network. NCCN Guidelines: Prostate Cancer. 2024. nccn.org
Sitemizde paylaşılan tüm içerikler T.C. Sağlık Bakanlığı 2025/33075 sayılı yönetmeliğine uygun olarak toplumu bilgilendirme amacıyla yayınlanmaktadır.
Kullanılan görseller yapay zekâ araçlarıyla oluşturulmuş temsili görsellerdir. Hasta mahremiyeti ve hasta haklarının korunması amacıyla gerçek hasta veya ameliyat görüntüsü kullanılmamıştır.
Yorumlar