top of page

Ürostomi Nedir? Mesane Alındıktan Sonra Yaşam ve Bakım

Yazarın fotoğrafı: Prof. Dr. Mutlu Ateş
Prof. Dr. Mutlu Ateş
28 Eki
7 dakikada okunur
Stoma hemşiresi ürostomi torbasının nasıl kullanılacağını hastaya gösteriyor

Ürostomi, mesane alındıktan sonra idrarın karın duvarındaki küçük bir açıklıktan (stoma) dışarıdaki torbaya aktığı yeni idrar yoludur. Her hastada tek seçenek değildir; uygun hastalarda yapay mesane de yapılabilir. Ürostomi yapıldıysa, doğru torba bakımı ve düzenli kontrolle iş, sosyal hayat ve yolculuk büyük ölçüde sürdürülebilir.

Ürostomi Nedir, Nasıl Yapılır?


Ürostomi, çoğunlukla mesane kanseri nedeniyle yapılan radikal sistektomiden sonra idrarın dışarı alınması için kurulan yoldur. En yaygın türü ileal konduittir: ince bağırsaktan ayrılan kısa bir parça, böbreklerden gelen iki idrar kanalını (üreter) karın cildine taşır. İdrar bu yoldan sürekli ve damla damla gelir.


Bu bağırsak parçası idrarı depolamaz, yalnızca bir kanal görevi görür. Bu yüzden ürostomide idrar tutulamaz; idrar, stomanın üzerine yapıştırılan torbada toplanır. Stoma genellikle göbeğin sağ alt tarafına açılır, pembe kırmızı renkte ve nemlidir. İçinde duyu sinirleri bulunmadığı için dokunulduğunda acımaz.


Bağırsak dokusu doğası gereği mukus üretir. Bu nedenle torbada beyazımsı, iplik gibi sümüksü parçalar görmek beklenen bir durumdur ve tek başına enfeksiyon işareti değildir.


Radikal sistektominin kendisini ve idrar yolu seçeneklerini robotik radikal sistektomi yazımda ayrıntılı anlattım.


Ürostomi ile yapay mesane arasındaki fark nedir?

Yapay mesanede (ortotopik neobladder) bağırsaktan yeni bir hazne yapılır ve hasta idrarını idrar kanalından yapar; ürostomide ise idrar torbada toplanır. EAU kas invaziv mesane kanseri kılavuzu, idrar yolu seçiminin hastanın ve tümörün özelliklerine göre bireysel olarak yapılmasını önerir. ICUD-EAU uzlaşı raporu ise iki yöntemi karşılaştıran randomize bir çalışma bulunmadığını belirtir.


Yaşam kalitesi açısından tablo net değildir. Cerruto ve arkadaşlarının randomize olmayan 18 çalışmayı birleştiren meta-analizinde yapay mesane grubunda genel yaşam kalitesi biraz daha iyi çıktı, ancak fark istatistiksel olarak anlamlı değildi (p=0,066). Bu yüzden ürostomiyi ikinci sınıf bir seçenek olarak görmüyorum; ileri yaş, zayıf böbrek işlevi ya da idrar kanalında tümör bulunan hastalarda güvenli ve sade bir yoldur.


Robotik sistektomide ürostomi nasıl hazırlanır?

Robotik ameliyatta idrar yolu karın içinde robotla (intrakorporeal) ya da küçük bir kesiden dışarıda hazırlanabilir. Catto ve arkadaşlarının iROC çalışmasında hastaların %89'una ileal konduit yapıldı. Robotik grup ilk 90 günün medyan 82 gününü, açık grup 80 gününü hastane dışında geçirdi; pıhtı (%1,9 ve %8,3) ve yara sorunları (%5,6 ve %16) robotik grupta daha azdı.


Yazarlar bu farkın klinik önemini belirsiz buldu; kanser nüksü ve genel ölüm oranları iki grupta benzerdi. Çalışmanın ayrıntılarını iROC çalışması yazımda değerlendirdim.

Ameliyattan Önce Stoma Yeri Neden İşaretlenir?


Stomanın yeri, torbanın ne kadar iyi yapışacağını ve günlük hayatın ne kadar rahat süreceğini belirler. WOCN Derneği ile Amerikan Üroloji Derneği'nin (AUA) ortak bildirgesi, ameliyat öncesi stoma yeri işaretlemesinin hastanın bakımda bağımsızlığını, torbanın öngörülebilir süre yapışık kalmasını ve olağan etkinliklere dönüşü kolaylaştırdığını belirtir.


İşaretleme hasta ayaktayken, otururken ve öne eğilirken yapılır. Amaç deri kıvrımlarından, eski ameliyat izlerinden, kemik çıkıntılarından ve kemer hizasından uzak, hastanın kendi gözüyle görebileceği bir nokta bulmaktır. Fazla kilolu hastalarda karın kıvrımı otururken değiştiği için bu adım daha da önem kazanır.


Bu işaretlemeyi ameliyattan önce stoma hemşiresiyle birlikte yapıyor, hastaya torbayı da ameliyattan önce gösteriyorum. Torbayı elinde tutmuş, nasıl açılıp kapandığını görmüş bir hasta ilk değişime çok daha hazırlıklı gelir.

Ürostomi Bakımı Nasıl Yapılır?


Ürostomi bakımı, torbanın sızdırmadan yapışması ve stoma çevresindeki derinin sağlıklı kalması üzerine kuruludur. Temel adımlar torbayı dolmadan boşaltmak, yapışkan tabanı düzenli aralıklarla değiştirmek, deriyi sabunsuz ılık suyla temizleyip kurulamak ve taban deliğini stomanın ölçüsüne göre kesmektir. Ölçü, ilk haftalarda şişlik indikçe değişir.


Değişim için idrar akışının en az olduğu saatler, örneğin sabah sıvı almadan önceki zaman tercih edilebilir. Eski taban nazikçe çıkarılır, deri silinip kurulanır, stoma ölçülür ve yeni taban stomaya tam oturacak şekilde yapıştırılır. Yağlı krem ya da losyon yapışmayı bozar; taban yapıştırılırken deri tamamen kuru olmalıdır.


Gece için torbaya, yatak kenarına asılan büyük bir toplama torbası bağlanır. Böylece uyku bölünmez ve dolan torbanın ağırlığı yapışkan tabanı zorlamaz.


Stoma çevresindeki deri neden tahriş olur?

Derinin en büyük sorunu stoma akıntısıyla temastır. Herlufsen ve arkadaşlarının Danimarka'daki çalışmasında ürostomili kişilerin %48'inde stoma çevresinde deri sorunu saptandı ve tüm deri sorunlarının %77'si akıntıyla temasla ilişkiliydi. Sorunu olanların yalnızca %38'i bunun farkındaydı, %80'den fazlası da sağlık desteği almamıştı.


Bu yüzden kızarıklık, kaşıntı ya da sızıntı fark edildiğinde beklememek gerekir. Çoğu zaman taban deliği gereğinden büyük kesilmiştir ya da ürün o karın yapısına uygun değildir; basit bir düzenleme sorunu çözer.


Ürostomili hasta ne kadar su içmeli?

Sabit bir rakam herkese uymaz; kalp ya da böbrek hastalığı olanlarda sıvı miktarını hekim belirler. Genel hedef idrarın açık sarı renkte kalmasıdır. Yeterli sıvı idrarın koyulaşmasını ve kokuyu azaltır, taş oluşumuna karşı da yardımcıdır. Shimko ve arkadaşlarının uzun izlem serisinde hastaların %15,3'ünde idrar yolu taşı gelişti.

Ürostomi Sonrası Hangi Sorunlar Görülebilir?


Ürostomi kalıcı bir yapıdır ve yıllar içinde bakım gerektiren sorunlar çıkabilir. Mayo Klinik'te 1.057 hastayı, hayatta kalanlarda medyan 15,5 yıl izleyen Shimko ve arkadaşlarının çalışmasında hastaların %60,8'inde idrar yoluyla ilişkili en az bir komplikasyon gelişti. Çalışma randomize değildir ve 1980-1998 dönemini yansıtır.


Aynı seride en sık sorunlar bağırsak sorunları (%20,3), böbrek işlevinde bozulma (%20,2), enfeksiyon (%16,5), stoma sorunları (%15,4) ve taş (%15,3) oldu. ICUD-EAU raporu da komplikasyonların ameliyattan 20 yıl sonrasına kadar ortaya çıkabileceğini, bu nedenle takibin ömür boyu sürmesi gerektiğini vurgular.


Stomanın çevresinde karın duvarında oluşan fıtık (parastomal herni) uzun dönemin sık sorunlarındandır. Cao ve arkadaşlarının sistematik derlemesinde dört çalışmanın birleşik verisine göre sıklık %14,36 bulundu; fasya açıklığının 24 mm ve üzerinde olması, fazla kilo ve kadın cinsiyet başlıca risk etkenleriydi. Derlemedeki çalışmaların çoğu geriye dönüktür.


Üreterin bağırsağa bağlandığı yerde zamanla darlık gelişebilir. Darlık böbrekte idrar birikmesine yol açar ve sessiz ilerleyebilir; bu tabloyu hidronefroz yazımda anlattım. Bu yüzden düzenli kan tahlili ve görüntüleme ürostomi takibinin parçasıdır.


Hangi belirtilerde hemen doktora başvurmalı?

Ateş ve yan ağrısı, stomanın koyu mor ya da siyah renk alması, saatlerce torbaya idrar gelmemesi, stomadan durmayan kanama ve stoma çevresinde ağrılı, sertleşen bir şişlik acil değerlendirme gerektirir. Bu belirtiler böbrek enfeksiyonu, stoma dolaşım bozukluğu, tıkanıklık ya da sıkışmış fıtık işareti olabilir.

Mesane Alındıktan Sonra Günlük Yaşam: İş, Banyo, Spor ve Cinsellik


Mesane alındıktan sonra banyo, duş, işe dönüş, yolculuk ve hafif spor mümkündür. Torba su geçirmezdir ve duşta takılı kalabilir. Karın duvarı iyileşene kadar ağır kaldırmamak önerilir. ICUD-EAU raporu, iyi uzun dönem sonuçların temelinin ameliyat öncesi bilgilendirme, doğru hasta seçimi ve dikkatli takip olduğunu vurgular.


Kıyafet seçiminde dar kemerin stomanın üzerine denk gelmemesi çoğu zaman yeterlidir; torba giysinin altında genellikle belli olmaz. Yolculukta yedek malzemeyi el bagajında taşımak, sıcak havada yapışkan tabanı daha sık kontrol etmek işe yarar. Yüzme, iyi yapışmış bir tabanla ve küçük bir torbayla mümkündür.


Cinsellik çoğu zaman sorulmayan ama önemli bir konudur. Radikal sistektomi erkeklerde sertleşmeyi, kadınlarda cinsel işlevi etkileyebilir; bunun nedeni ürostominin kendisi değil, ameliyatın sinirler ve organlar üzerindeki etkisidir. İlişkiden önce torbayı boşaltmak ve sabitlemek rahatlık sağlar.


Mesane korunabilir miydi?

Bazı seçilmiş hastalarda mesane alınmadan kemoradyoterapiyle tedavi mümkündür. EAU kılavuzu, doğru hasta seçimiyle trimodal tedavinin radikal sistektomiyle karşılaştırılabilir sonuçlar verdiğini belirtir. Bu seçeneği mesane koruyucu trimodal tedavi yazımda anlattım.


Mesane kanserinin erken belirtilerini ve tanı sürecini ise mesane kanseri belirtileri yazımda ele aldım.

Sık Sorulan Sorular


Ürostomi kalıcı mıdır?

Mesane kanseri nedeniyle mesane alındıysa ürostomi kalıcıdır, çünkü idrarı depolayacak organ artık yoktur. Bu nedenle idrar yolu kararı ameliyattan önce verilir. ICUD-EAU raporu, ayrıntılı ameliyat öncesi bilgilendirmeyi ve doğru hasta seçimini iyi sonuçların temel taşı olarak görür; seçimi aceleye getirmemek gerekir.


Ürostomi ile banyo ve duş yapılabilir mi?

Evet. Ürostomi torbası su geçirmez bir yapıştırıcıyla cilde tutunur; duş ve banyo torba takılıyken yapılabilir, değişim günlerinde torbasız duş da alınabilir çünkü suyun stomaya zararı yoktur. WOCN ve AUA ortak bildirgesi, doğru yere açılmış bir stomanın torbanın öngörülebilir süre yapışık kalmasını kolaylaştırdığını vurgular.


Ürostomi torbasından koku gelir mi?

Doğru takılmış ve kapalı bir torba koku yaymaz; koku genellikle sızıntı, uzun süre değiştirilmemiş taban ya da koyulaşmış idrarla ilgilidir. Yeterli sıvı almak ve tabanı düzenli değiştirmek çoğu sorunu çözer. Herlufsen çalışmasında deri sorunlarının %77'si akıntıyla temasa bağlıydı; sızıntı kokuyla birlikte deriyi de bozar.


Ürostomi sonrası idrar yolu enfeksiyonu olur mu?

Olabilir. Ateş, yan ağrısı ya da halsizlik varsa böbrek enfeksiyonu düşünülür ve hızla değerlendirilmelidir. Shimko ve arkadaşlarının uzun izlem serisinde hastaların %16,5'inde enfeksiyona bağlı komplikasyon gelişti. Belirtisi olmayan hastada yalnız idrar kültürü sonucuna bakarak tedavi başlanıp başlanmayacağına hekim karar verir.


Ürostomi ile cinsel hayat sürer mi?

Sürer; ürostominin kendisi cinsel ilişkiye engel değildir. Cinsel işlevi asıl etkileyen, sistektomi sırasında sinirlerin ve organların etkilenmesidir. EAU kas invaziv mesane kanseri kılavuzu, istekli ve seçilmiş hastalarda cinsel organları koruyan sistektominin kanser sonucunu bozmadan daha iyi işlev sağladığını belirtir. Bu konuyu ameliyattan önce açıkça konuşuyorum.


Ürostomi mi yapay mesane mi daha iyi?

Herkes için daha iyi olan tek bir yöntem yoktur. Cerruto meta-analizinde yapay mesane grubunda genel yaşam kalitesi biraz daha iyi çıktı ama fark anlamlı değildi ve çalışmalar randomize değildi. EAU kılavuzu, seçimin yaş, böbrek işlevi, tümörün yeri ve hastanın tercihine göre bireysel yapılmasını önerir.

Kaynaklar

  1. Witjes JA, Bruins HM, Carrión A, ve ark. European Association of Urology guidelines on muscle-invasive and metastatic bladder cancer: summary of the 2023 guidelines. Eur Urol. 2024;85(1):17-31.

  2. Hautmann RE, Abol-Enein H, Davidsson T, ve ark. ICUD-EAU International Consultation on Bladder Cancer 2012: urinary diversion. Eur Urol. 2013;63(1):67-80.

  3. Shimko MS, Tollefson MK, Umbreit EC, ve ark. Long-term complications of conduit urinary diversion. J Urol. 2011;185(2):562-567.

  4. Catto JWF, Khetrapal P, Ricciardi F, ve ark. Effect of robot-assisted radical cystectomy with intracorporeal urinary diversion vs open radical cystectomy on 90-day morbidity and mortality among patients with bladder cancer. JAMA. 2022;327(21):2092-2103.

  5. Cerruto MA, D'Elia C, Siracusano S, ve ark. Systematic review and meta-analysis of non RCT's on health related quality of life after radical cystectomy using validated questionnaires. Eur J Surg Oncol. 2016;42(3):343-360.

  6. Salvadalena G, Hendren S, McKenna L, ve ark. WOCN Society and AUA position statement on preoperative stoma site marking for patients undergoing urostomy surgery. J Wound Ostomy Continence Nurs. 2015;42(3):253-256.

  7. Herlufsen P, Olsen AG, Carlsen B, ve ark. Study of peristomal skin disorders in patients with permanent stomas. Br J Nurs. 2006;15(16):854-862.

  8. Cao R, Shao X, Li J. Management and outcomes profiles of parastomal hernia after radical cystectomy and ileal conduit urinary diversion: a systematic review. Hernia. 2025;29(1):180.

Bu yazı Prof. Dr. Mutlu Ateş tarafından yalnızca tıbbi bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Tedavi kararı için mutlaka üroloji uzmanına başvurun.


İletişim

Prof. Dr. Mutlu Ateş, üroloji uzmanıdır. Robotik radikal prostatektomi, robotik böbrek ve mesane cerrahisi ile laparoskopik üroloji alanlarında çalışmakta, hasta kabulüne Antalya Amerikan Hastanesi'nde devam etmektedir.


Akademik geçmişi ve yayınları ORCID kaydı, Google Scholar profili ve PubMed yayın listesi üzerinden doğrulanabilir. Eğitim ve mesleki geçmişin ayrıntıları için hakkımda sayfasına bakabilirsiniz.


İletişim ve randevu

Adres: Antalya Amerikan Hastanesi, Çaybaşı Mah. 1352. Sk. No:8, 07100 Muratpaşa/Antalya

Çalışma saatleri: Pazartesi-Cumartesi 09:00-17:00, pazar kapalı

Telefon ve WhatsApp: 0547 211 07 07

Instagram: drmutluates


Son güncelleme: 28 Ekim 2026


Sitemizde paylaşılan tüm içerikler T.C. Sağlık Bakanlığı 2025/33075 sayılı yönetmeliğine uygun olarak toplumu bilgilendirme amacıyla yayınlanmaktadır.

Kullanılan görseller yapay zekâ araçlarıyla oluşturulmuş temsili görsellerdir. Hasta mahremiyeti korunmuştur.

Yorumlar


bottom of page