Böbrek Üstü Bezi (Adrenal) Tümörü Nedir? Belirtileri ve Robotik Ameliyatla Tedavisi
Güncelleme tarihi: 23 Ağu
Böbrek üstü bezi tümörleri, yani adrenal tümörler, böbreklerin üzerinde yer alan küçük hormon bezlerinde gelişen kitlelerdir ve büyük çoğunluğu iyi huyludur. Bu tümörlerin çoğu hiçbir belirti vermez ve başka bir nedenle çekilen görüntülemede rastlantısal olarak bulunur. Tedavi kararını iki şey belirler: tümörün hormon salgılayıp salgılamadığı ve boyutu ile kötü huylu olma şüphesi. Hormon salgılayan, 4 santimetreden büyük ya da kötü huylu olabileceği düşünülen tümörlerde ameliyatla çıkarılması gerekir. Bugün bu ameliyatı, tercih ettiğim yöntem olan robotik adrenalektomi ile küçük kesilerden, minimal invaziv biçimde yapabiliyoruz. Kliniğimize adrenal kitle ile gelen hastalarıma ilk söylediğim şudur: çoğu adrenal tümör iyi huyludur ve doğru değerlendirmeyle güvenle yönetilir.
Böbrek üstü bezinde kitle saptanan hastaların çoğu büyük kaygıyla gelir; oysa bu tümörlerin büyük bölümü iyi huyludur ve tedavi edilebilir. Bu yazıda adrenal tümörlerin ne olduğunu, belirtilerini, hangi durumlarda ameliyat gerektiğini ve robotik adrenalektomiyi anlatacağım. Robotik üroloji pratiğimin tüm bileşenlerini ürolojide robotik cerrahi ana sayfamda bulabilirsiniz: https://davinciuroloji.antalyarobotikcerrahi.com/
Böbrek Üstü Bezi (Adrenal Bez) Nedir?
Böbrek üstü bezleri, her iki böbreğin üst kısmında yer alan, küçük ama hayati öneme sahip hormon bezleridir. Tıpta adrenal bez ya da sürrenal bez olarak da adlandırılır. Boyutları küçük olsa da vücut için kritik hormonlar üretirler.
Bu bezler; kan basıncını düzenleyen, stres yanıtını yöneten, tuz ve su dengesini sağlayan ve cinsiyet hormonlarının bir kısmını üreten hormonlar salgılar. Adrenal bezde bir tümör geliştiğinde iki tür sorun ortaya çıkabilir. Tümör ya bu hormonlardan birini aşırı miktarda üretir ve hormonal bir tabloya yol açar, ya da hormon üretmeden yalnızca bir kitle olarak büyür. Tedavi yaklaşımı da büyük ölçüde bu ayrıma göre şekillenir.
Adrenal Tümörler Kötü Huylu mudur?
Hastalarımın en büyük korkusu, adrenal kitlenin kanser olmasıdır. Burada rahatlatıcı gerçeği hemen söylüyorum: böbrek üstü bezi tümörlerinin büyük çoğunluğu iyi huyludur. Kötü huylu adrenal kanserler oldukça nadirdir.
Bu tümörlerin çoğu adrenal adenom denilen iyi huylu kitlelerdir. Çoğu zaman büyümez, belirti vermez ve yalnızca takip edilmesi yeterli olur. Tümörün iyi mi kötü mü huylu olduğunu değerlendirirken en önemli ipuçları boyut ve görüntüleme özellikleridir.
Genellikle 4 santimetreden büyük tümörler, hızlı büyüyen kitleler ve görüntülemede şüpheli özellikler taşıyanlar daha dikkatli değerlendirilir. Adrenal tümörlerin değerlendirme ilkeleri uluslararası endokrin cerrahi kılavuzlarında ayrıntılı tanımlanmıştır: https://www.eje.org
Böbrek Üstü Bezi Tümörü Belirtileri Nelerdir?
Adrenal tümörlerin belirtileri, tümörün hormon salgılayıp salgılamamasına göre tamamen değişir. Hastalarıma belirtileri iki grupta anlatıyorum.
Hormon Salgılamayan Tümörler
Adrenal tümörlerin önemli bir kısmı hormon salgılamaz ve hiçbir belirti vermez. Bu tümörler genellikle başka bir şikayet için çekilen tomografi ya da MR sırasında rastlantısal olarak bulunur. Tıpta bu duruma insidentaloma, yani rastlantısal kitle denir. Belirti vermedikleri için bu tümörlerde boyut ve görüntüleme özellikleri ön plana çıkar.
Hormon Salgılayan Tümörler
Bazı adrenal tümörler aşırı hormon üreterek belirti verir ve bu belirtiler salgılanan hormona göre değişir. Aşırı kortizol üretimi kilo alımı, yüzde yuvarlaklaşma, ciltte çatlaklar ve şeker yüksekliğine yol açabilir. Aşırı aldosteron üretimi dirençli yüksek tansiyon ve kanda potasyum düşüklüğü yapabilir. Feokromositoma denilen tümör ise atak şeklinde gelen yüksek tansiyon, çarpıntı, terleme ve baş ağrısına neden olur. Bu belirtiler varsa, altta yatan hormonal bir adrenal tümör mutlaka araştırılmalıdır.
Adrenal Tümörler Nasıl Teşhis Edilir?
Adrenal tümör tanısında iki temel soruya yanıt ararım: tümör hormon salgılıyor mu ve kötü huylu olma riski var mı?
Tanı süreci genellikle görüntülemeyle başlar. Bilgisayarlı tomografi ya da MR, tümörün boyutunu, yapısını ve özelliklerini gösterir. Ardından hormon salgısını değerlendirmek için kan ve idrar testleri yapılır; bu testler tümörün kortizol, aldosteron ya da adrenalin grubu hormon üretip üretmediğini ortaya koyar. Bazı durumlarda ek hormonal testler ve ileri görüntülemeler gerekebilir. Bu değerlendirme, hem tedavi kararını hem de ameliyat gerekiyorsa ameliyat öncesi hazırlığı belirler. Özellikle feokromositoma gibi tümörlerde ameliyat öncesi özel ilaç hazırlığı hayati önem taşır.
Adrenal Tümörlerde Ameliyat Ne Zaman Gerekir?
Her adrenal tümör ameliyat gerektirmez. Hastalarıma ameliyat kararını hangi durumlarda verdiğimi net olarak açıklıyorum.
Ameliyat şu durumlarda önerilir: tümör hormon salgılıyorsa, boyutu genellikle 4 santimetreden büyükse, zaman içinde büyüyorsa ya da görüntülemede kötü huylu olabileceğini düşündüren özellikler taşıyorsa. Bu durumların hiçbiri yoksa, yani tümör küçük, hormon salgılamayan ve iyi huylu görünümlü bir kitleyse, çoğu zaman ameliyat yerine düzenli takip tercih edilir. Bu takip, belirli aralıklarla görüntüleme ve hormon testlerini içerir. Yani adrenal tümörlerde karar tamamen bireyseldir ve tümörün özelliklerine göre belirlenir.
Robotik Adrenalektomi: Böbrek Üstü Bezi Ameliyatında Modern Yöntem
Adrenal tümör ameliyatına adrenalektomi denir; yani böbrek üstü bezinin ya da üzerindeki tümörün cerrahi olarak çıkarılmasıdır. Bu ameliyatı bugün da Vinci robotik sistemiyle, minimal invaziv biçimde gerçekleştirebiliyoruz. Robotik adrenalektomi, adrenal cerrahide tercih ettiğim yöntemdir.
Böbrek üstü bezi, karnın derininde, büyük damarların ve hayati organların hemen yanında yer alan, ulaşması zor bir bölgededir. Robotik sistemin yüksek büyütmesi ve hassas, açılı hareket kabiliyeti, bu zorlu bölgede güvenli ve kesin çalışma imkanı sağlar. Hastalarıma robotik yöntemin avantajlarını şöyle anlatıyorum: daha az kanama, daha küçük kesiler, daha az ağrı, kısa hastane yatışı ve günlük yaşama hızlı dönüş. Böbrek üstü bezi tümörlerinin robotik tedavisini adrenal tümör robotik cerrahi sayfamda ayrıntılı anlattım: https://adrenaltumor.antalyarobotikcerrahi.com/
Robotik adrenalektomi, özellikle hormon salgılayan tümörlerde ve teknik olarak zorlu yerleşimli kitlelerde deneyim gerektiren bir ameliyattır; bu nedenle yüksek vaka deneyimine sahip bir cerrah ve donanımlı bir merkez önem taşır.
Sıkça Sorulan Sorular:
Böbrek üstü bezi tümörü kanser mi?
Böbrek üstü bezi tümörlerinin büyük çoğunluğu iyi huyludur. Kötü huylu adrenal kanserler oldukça nadirdir. Tümörün boyutu, büyüme hızı ve görüntüleme özellikleri kötü huyluluk riskini değerlendirmede yol göstericidir.
Adrenal tümör belirtileri nelerdir?
Belirtiler tümörün hormon salgılayıp salgılamamasına bağlıdır. Hormon salgılamayan tümörler genellikle belirti vermez. Hormon salgılayanlar ise yüksek tansiyon, çarpıntı, terleme, kilo alımı ya da şeker yüksekliği gibi belirtilere yol açabilir.
Her böbrek üstü bezi tümörü ameliyat edilir mi?
Hayır. Ameliyat; hormon salgılayan, 4 santimetreden büyük, büyüyen ya da kötü huylu olabileceği düşünülen tümörlerde önerilir. Küçük, hormon salgılamayan ve iyi huylu görünümlü tümörlerde genellikle düzenli takip yeterlidir.
Robotik adrenalektomi nedir?
Robotik adrenalektomi, böbrek üstü bezi tümörünün da Vinci robotik sistemiyle, küçük kesilerden minimal invaziv biçimde çıkarılmasıdır. Daha az kanama, küçük kesiler, daha az ağrı ve hızlı iyileşme sağlar.
Böbrek üstü bezinin biri alınırsa ne olur?
Tek taraflı adrenalektomide diğer böbrek üstü bezi sağlıklıysa, vücudun hormon ihtiyacını tek bez karşılayabilir. Bu nedenle çoğu hasta tek bezin alınmasından sonra normal yaşamını sürdürür.
Adrenal insidentaloma nedir?
Adrenal insidentaloma, başka bir nedenle çekilen görüntülemede rastlantısal olarak saptanan böbrek üstü bezi kitlesidir. Çoğu iyi huyludur, ancak hormon salgısı ve kötü huyluluk açısından değerlendirilmesi gerekir.
Feokromositoma tehlikeli mi?
Feokromositoma, adrenalin grubu hormon salgılayan bir adrenal tümördür ve atak şeklinde yüksek tansiyon, çarpıntı ve terlemeye yol açar. Tedavi edilebilir bir tümördür, ancak ameliyat öncesi özel ilaç hazırlığı gerektirdiği için deneyimli bir ekip tarafından yönetilmelidir.
Bu yazı Prof. Dr. Mutlu Ateş tarafından tıbbi bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; bireysel tanı ve tedavi tavsiyesi yerine geçmez. Belirtiniz veya şüpheniz varsa tedavi seçenekleri için mutlaka bir uzman hekime başvurunuz.
Randevu / İletişim
Böbrek üstü bezi tümörü değerlendirmesi, adrenal kitle veya robotik adrenalektomi için Prof. Dr. Mutlu Ateş ile randevu oluşturmak isterseniz:
WhatsApp ve telefon: 05472110707
Adres: Anatolia Hospital Lara, Güzeloba Mah. 2246. Sk. No:5, 07230 Muratpaşa / Antalya
Instagram: drmutluates
Önemli Kaynaklar:
Fassnacht M, Tsagarakis S, Terzolo M, et al. European Society of Endocrinology Clinical Practice Guidelines on the Management of Adrenal Incidentalomas. Eur J Endocrinol 2023. eje.org
Lenders JWM, Duh QY, Eisenhofer G, et al. Pheochromocytoma and Paraganglioma: An Endocrine Society Clinical Practice Guideline. J Clin Endocrinol Metab 2014.
Fassnacht M, Dekkers OM, Else T, et al. European Society of Endocrinology Clinical Practice Guidelines on the Management of Adrenocortical Carcinoma. Eur J Endocrinol 2018.
Brunaud L, Bresler L, Ayav A, et al. Robotic-assisted Adrenalectomy: What Advantages Compared to Lateral Transperitoneal Laparoscopic Adrenalectomy? Am J Surg 2008.
Sitemizde paylaşılan tüm içerikler T.C. Sağlık Bakanlığı 2025/33075 sayılı yönetmeliğine uygun olarak toplumu bilgilendirme amacıyla yayınlanmaktadır.
Kullanılan görseller yapay zekâ araçlarıyla oluşturulmuş temsili görsellerdir. Hasta mahremiyeti ve hasta haklarının korunması amacıyla gerçek hasta veya ameliyat görüntüsü kullanılmamıştır.
Yorumlar